عزم در کارها

يكي از صفات انسان كامل و برجسته، عزم دركارها و زندگي است. قرآن به اين ويژگي با اشاره به انسان هاي كاملي چون پيامبران اولوالعزم يعني نوح و ابراهيم و موسي و عيسي (ع) وحضرت پيامبر اكرم (ص) توجه داده و از مردمان خواسته است تا با سرمشق گيري از ايشان، دراين مسير كمالي قرار گيرند.عزم به معناي قاطعيت و جديت درعمل، يكي از مهم ترين ويژگي ها و عناصر درزندگي است كه انسان بدون آن نمي تواند كاري را از پيش برد. به اين معنا كه اگر شخصي با هزاران نفر مشورت كند و با بهره گيري از عقول مردم به بهترين و كامل ترين انديشه دست يابد ولي ناتوان از عمل باشد، شكست خورده است...

ادامه نوشته

سیمای انسان در سوره یوسف

این سوره با 111 آیه كه یكصد آیهٔ آن به داستان حضرت یوسف(ع) اختصاص دارد. جایگاه ارزشی انسان و خصوصیات زشت و زیبایی را در قالبی بسیار زیبا و دلنشین بیان می‌دارد. در این سوره،یوسف به عنوان الگویی از انسان متقی، محسن،مخلص، صاحب علم و حكمت ربانی كه منشأ بسیاری از ارزش‌های انسانی و مكارم اخلاقی چون عفت، عفو، گذشت، راستی و صداقت است، معرفی می‌شود و در مقابل آنها زشتی‌های اخلاقی مانند:حسد، عصبیت، دروغ گویی و… مورد نكوهش قرار گرفته است.
كلید واژها:انسان،تقوا، توحید، حسد، صبر، ظلم، عصبیت،عصمت، عفت، عفو، علم، یوسف...

ادامه نوشته

نگاهی به رنگ ها در قرآن

رنگ كیفیتی است كه از ظاهر چیزی دیده می‌شود مانند سفیدی، سرخی، سبزی، زبیدی1 و…. تاج العروس گفته است: رنگ كیفیتی است كه از قرمزی و زردی و جز آن به وسیلهٔ چشم درك می‌شود.2 ابن‌منظور در این باره گوید: رنگ هیأتی است چون سیاهی و قرمزی، رنگ هر شئ چیزی است كه باعث تمایز آن شئ‌از شئ دیگری می‌شود.3 بنابراین باید گفت كه رنگ از مفاهیم بسیار واضح و معروف درمیان عرف و فرهنگ‌های عمومی است، به گونه‌ای كه برخی از اهل لغت نیازی به تعریف آن ندیده‌اند.4 نكتهٔ مهم تفاوت آن با نور است، كه در قسمت بعد بدان می‌پردازیم...

ادامه نوشته

بررسی تطبیقی داستان ولادت عیسی و مریم

موضوع مقاله حاضر بررسی تطبیقی داستان ولادت حضرت عیسی(ع) و نیز داستان‌های مربوط به مریم(س) و زكریا و یحیی در قرآن و عهد جدید است. جایگاه والایی كه قرآن برای عیسی(ع) و نیز امتیازات خاصی كه برای وی قائل می‌باشد در سه سورهٔ آل عمران، مائده و مریم(س) بیان گردیده است.هر چند بنابر ظاهر،اسلام به عنوان یك دین ابراهیمی به یهودیت نزدیك‌تر است تا به مسیحیت ولی جایگاه ویژه‌ای كه اسلام برای عیسی(ع) و مریم(س) قائل است باعث می‌شود كه اسلام از یهودیت فاصله بگیرد. در این مقاله تلاش نموده‌ایم تا وجوه افتراق و اشتراك داستان‌های فوق‌الذكر را استخراج نموده و در دسترس قرار دهیم.
كلید واژه‌ها:قرآن،عهد جدید،مریم(س)، عیسی(ع)، زكریا، یحیی...

ادامه نوشته

ساختار هندسی سوره‏های قرآن

یكی از دلایلی كه موجب گشته تا قرآن در همه اعصار پاسخگوی نیازهای روزافزون انسان‏ها باشد و جایگاه حساس خود را در جامعه بشریت حفظ كند، قابلیت تفسیرپذیری بی‏نهایت آن است. قرآن را می‏توان هر روز جور دیگر دید و پس از هر بار سیراب ‏شدن از چشمه زلال آن لذت تازه‏ای احساس كرد و با نگرش به آن از زاویه‏های نو، نكات تازه‏تر و ناب‏تری كشف كرد. قرآن كتاب محكمی است كه چینش و گزینش حروف، كلمات، عبارت‏ها، آهنگ و معانی آن توسط خداوند حكیم و آگاه انجام پذیرفته و در جای‏جای آن هزاران هزار نكته ناگفته نهفته است.یكی از ابعاد شگفت‏انگیز قرآن كریم تناسب آیات آن با یكدیگر است...

ادامه نوشته

نظريه هندسه چند وجهي سوره هاي قرآن (1)

وجود انسجام حاكم براجزاي سوره ،چندي است مورد توجه قرآن پژوهان مسلمان در بين شيعه و اهل تسنن قرارگرفته است . ازاين نظريه به وحدت موضوعي سوره و يا هندسه سوره تعبيرمي شود و نسبت به آن فوايد و ثمراتي نيزشمرده شده است .
با رجوع به قرآن و بازخواني مجدد ديدگاه قرآن نسبت به خود مي توان به نظريه ساختارچند بعدي سوره هاي قرآن رسيد . قرآن خود را پيچيده ترازاين مي داند كه درسوره هاي آن تنها يك موضوع محوري وجود داشته باشد .به بيان ديگر سوره هاي قرآن هريك داراي موضوعات محوري در طول هم هستند كه هندسه وار،يكپارچه و منسجم دريك سوره به هم تنيده و پيچيده شده اند ...

ادامه نوشته

نظريه هندسه چند وجهي سوره هاي قرآن (2)

ممكن است اين گمان براي برخي ايجاد شود كه اين ساختار چند وجهي سوره ها همان بطون مختلف براي آيات قرآن است كه در روايات اهل بيت (بحراني ،46/1) به آن اشاره شده است و مطلب جديدي نيست . قرآن كريم داراي ظاهر و باطني است كه بنا به روايات نبوي و ائمه اطهار‌،هرآيه ازقرآن تا هفت بطن و حتي تا هفتاد بطن دارد .آيا اين همان چند وجهي بودن آيات نيست ؟...

ادامه نوشته

نگاه جامع گرايانه به سوره‌های قرآن

نگرش جامع گرايانه به سوره‌های قرآن و تلاش در جهت سامان دادن آيات حول يك هدف واحد در سال‌های اخير مورد توجه خاص قرآن پژوهان و علاقمندان به معارف قرآنی قرار گرفته است، به همين موازات مخالفان اين نظريه نيز بر حجم انتقادات خود افزوده‌اند و تلاش كرده‌اند تا تكلف آميز بودن و بى‌فایده بودن اين گونه نگرش بر سوره‌ها را اثبات كنند.
از آنجا كه حدود ويژگى‌های اين نظريه از ابتدا به درستى تبيين نشده است، در بسيارى از موارد، اين مخالفت‌ها به نزاعى لفظى و بى ثمر تبديل گشته و از نتایج علمى محروم می‌ماند...

ادامه نوشته

پيوند معنايي سوره‌هاي قرآن

پيوستگي آيات قرآن، موضوع پردامنه، جذاب و سرشار از فوايد و بهره‌هاي قرآن‌پژوهي است كه از ديرباز مفسران و قرآن‌پژوهان را به خود معطوف داشته و در «علوم قرآن»، دانشي به نام «دانش تناسب» را پديد آورده است.
پيوند آيات قرآني، موضوعات و قلمروهاي گوناگوني را در بر مي‌گيرد و از جمله: ...

ادامه نوشته

هدفمندي سوره‌ها ... (1)

احمد مصطفي مراغي يكي از تفسيرنويسان برجسته اهل سنت به شمار مي‌آيد. او در جاي‌جاي تفسير گران‌سنگ خويش از هدفمندي سوره‌ها مي‌گويد و دراين راستا،آيات سوره را به يكديگر پيوند مي‌دهد. مراغي درارتباط ميان آياتِ يك سوره، گاه ميان صدر يك سوره و پايان آن ارتباط برقرارمي‌كند و گاه ميان آيات هم سياق...

ادامه نوشته

هدفمندي سوره ها ... (2)

روش شناسي ايجاد ارتباط ميان آيات

در تمامي موارد ياد شده، مرحوم مراغي براي پيوند آيات از موازين خاصي پيروي مي‌كند كه برخي از آن موازين عبارتند از:
1.ارتباط واژگاني: در برخي موارد مرحوم مراغي براي ايجاد ارتباط ميان دو مجموعه از آيات، از يكي از واژه‌هاي مجموعه قبل سود مي‌برد. براي نمونه، در ايجاد ارتباط ميان آيات 6-7 با مجموعه قبلي، يعني آيات 1-2 سوره مائده، واژه «عقود» را مورد توجه قرار مي‌دهد. او براساس «أوفوا بالعقود» ميان عبد و خدا دو عهد برقرار مي‌كند. عهد ربوبيت و عهد عبوديت و طاعت...

ادامه نوشته

هدفمندي سوره ها ... (3)

هدفمندي قرآن

مرحوم مراغي قرآن را داراي هدف و غرض مي‌شناسد. او در مواردي از اهداف و مقاصد قرآن مي‌گويد و در برخي موارد،از غرض قرآن سخن به ميان مي‌آورد. بنابراين، مرحوم مراغي، دوگونه سخن درباره هدفمندي قرآن دارد:
گونه نخست؛در برخي موارد از مقاصد قرآن مي‌گويد و خويش را معتقد به تعدد غرض نشان مي‌دهد. براي نمونه، در وجه تسميه سوره نخست قرآن به ام‌الكتاب مي‌نويسد: ...

ادامه نوشته

پژوهشي در تناسب آيات و سوره‌هاي قرآن

قرآن كريم از نظر بعد زيبايي شناختي در ميان همه‌ي كتاب‌ها بي‌نظير است. نحوه‌ي چينش حروف ، تك‌واژه‌ها ، عبارت، ها و آيه‌ها با وزن و آهنگشان،‌بي‌ترين نقش را درآفرينش اين پديده‌ي بي‌بديل هنري ايفا كرده است...

 

ادامه نوشته

تناسب چيست؟

در آغاز بخش « تناسب آيات و سور» مقدمه‌وار، تعريفي لغوي و اصطلاحي از واژه « تناسب » ارائه داده ، به دنبال آن به بحثي كوتاه و اجمالي پيرامون دلايل ضرورت پرداختن به علم تناسب و فوايد اين دانش قرآني مي‌نشينيم...

ادامه نوشته

دلايل ناکارآمدی نظرية وحدت موضوعى سوره های قرآن

در نگاشتة پيشين با نام «وحدت موضوعی در ترازوی نقد» (نک: پژوهش‌های قرآنی، ش55-54، ص206) به تفصیل ضعف دلايل این نظریه بیان شد؛ علاوه بر ناتوانی دلایل ارائه شده، می‌توان افزود دلایل و شواهدی وجود دارد که اثبات می کند تلاش برای موضوعی واحد برای تمامی سوره های قرآن، امری ناممکن است؛ «ناسازگارى این نظريه با اسلوب حاكم بر قرآن»، «فقدانِ معیار و ميزانی مطمئن و فراگیر»، «دشواری و صعوبت دست يابى به غرضى واحد»، «فقدان اشارتى از معصوم(علیه السلام)»، «مقایسه قرآن با کتاب‌های علمی رایج بشری در دو حوزه محتوا و اسلوب»، «نزول تدریجی آیات قرآن»، «خطر تفسیر به رأی» و «تشتت آراى طرفداران نظریة وحدت موضوعی در تعيين غرض اصلى سوره‌ها»، از جمله دلایل و شواهدی است که در این نگاشته ارائه شده است...

ادامه نوشته

درآمدی بر تفسیر ساختاری قرآن (6)

بررسی اسلوبها و سبکهای رایج تفاسیر نگاشته شده بر مبنای ساختار سوره نشان می دهد که این نظریه به شش روش، قابل ارائه و نمایش است که درقسمت قبل به سه سبک نمودار محتوایی، گزارش محتوایی و نمودار درختی پرداخییم و در ادامه به موارد دیگر اشاره می کنیم...

 

ادامه نوشته

درآمدی بر تفسیر ساختاری قرآن (1)

1. مدخل

یکی از دلایلی که می تواند پشتوانه این باور باشد که «قرآن در همه اعصار پاسخگوی نیازهای بشری است و می تواند جایگاه مؤثر خود را در جامعه انسانی حفظ نماید»، تفسیرپذیری بی نهایت آن است. قرآن کتاب محکمی است که چینش و گزینش حروف، کلمات، عبارتها، آهنگ و معانی آن به اراده خداوند حکیم و آگاه انجام پذیرفته و درجای جای آن نکته های نهفته، بسیار است.
یکی از ابعاد شگفت انگیز قرآن کریم «تناسب آیات آن با یکدیگر است» هر خواننده متفکری با قراءت قرآن و دقت در آیات یک سوره ـ چه کوچک و چه بزرگ ـ به نظم و ارتباط شگفت انگیز آن پی می برد...

ادامه نوشته

درآمدی بر تفسیر ساختاری قرآن (2)

4. وحدت غرض سوره ها در بوته نقد و نظر

از زمانی که شیخ ابوبکر نیشابوری (م 325 ) بحث تناسب آیات و سوره ها را در محافل علمی زمان خود طرح نمود، تاکنون که بیش از ده قرن از آن می گذرد همیشه مسئله ارتباط و تناسب آیات با مخالفتها و موافقتهای بسیاری روبرو بوده و محبتها و بی مهری های فراوانی را در پیشینه خود ثبت کرده است. شیخ ابوبکر نیشابوری عالمان بغداد را به خاطر اینکه علم تناسب را نمی دانستند عیب می کرد و شیخ عزالدین بن عبدالسلام تلاشهای موافقان علم تناسب را تکلف آمیز و ایجاد ارتباط بین آیات را رکیک و نامربوط می خواند. زمانی بقاعی شرایط را مناسب می یافت و تفسیر «نظم الدرر فی تناسب الآیات و السور» را می نگاشت و روزگاری نیز اوضاع چنان وخیم می شد که ابن عربی چون افراد لایقی برای درک

ادامه نوشته

درآمدی بر تفسیر ساختاری قرآن ( 3 )

دلائل مخالفان وحدت غرض سوره ها

با این که دلائل وجود ارتباط و همبستگی بین آیات یک سوره قانع کننده به نظر می رسد، اما از دیرباز با انکار گروهی از محققان علوم قرآنی مواجه بوده است. علاوه بر این، خاورشناسان نیز بر این نکته پای فشرده اند که «قرآن کریم جز پیامها و نظرات پراکنده و پریشانی که ازمطالب متنوع متشکل شده است چیزی دیگر نیست و محتوای قرآن عبارت از مطالبی است که با سبکی پریشان و گسیخته و بیگانه از یکدیگر فراهم آمده است»،31 چنانکه «آرتور جان بری» در بخشی از مقدمه خود بر ترجمه قرآن می نویسد:
«مهم ترین دلایلی که مخالفان وحدت هدف سوره ها اقامه کرده اند عبارتند از: ...

ادامه نوشته

درآمدی بر تفسیر ساختاری قرآن (4)

توجه به آثار ارزشمند پیوستگی آیات در پرتو روح حاکم بر سوره، اشتیاق به شناسایی غرض سوره ها را افزون می کند؛ اما باید توجه داشت که کشف غرض مشکل ترین بخش از کار در این زمینه است.
ابتدا باید گفت که غرض اصلی سوره های قرآن «کشف کردنی» است نه «وضع کردنی» و چنین نیست که هر مفسری به دلخواه موضوعی را برای یک سوره تعیین کند و آیات را به هر طریق ممکن بدان مرتبط نماید، بلکه هر سوره از آغاز نزول دارای غرضی مشخص و تعیین شده است و وظیفه مفسر و قرآن پژوه تنها کشف و راه یابی به این واقعیت است. البته چه بسا که همچون هر محقق دیگری راه به خطا بپیماید و به سرمنزل مقصود نرسد. اما اگر این روشها را به خوبی به کار گیرد و توفیق الهی نیز رفیق او باشد در پیمودن این طریق و کشف غرض اصلی موفق تر و مطمئن تر است...

ادامه نوشته

درآمدی بر تفسیر ساختاری قرآن (5)

یکی از جنبه هایی که مورد توجه مفسران قرار گرفته است، روش سبک نمایشی ساختار سوره هاست، بدین معنی که پس از بازشناسی غرض سوره و تعیین چگونگی ارتباط آیات با آن، ساختار نهایی سوره را با چه الگویی در معرض دید خوانندگان قرار دهند تا وی بتواند با مفاهیم سوره ارتباط برقرار کرده بر وجود هماهنگی منطقی میان آیات و غرض پی ببرد؟ ...

ادامه نوشته

تفسیر مبارک سوره بروج - تفسیر نمونه

تفسیر مبارک سوره بروج - تفسیر نمونه

ادامه نوشته

تفسیر مبارک سوره بروج (تفسیر مجمع البیان )

تفسیر مبارک سوره بروج ( تفسیر مجمع البیان )

ادامه نوشته

معرفی سوره مبارک بروج

معرفی سوره مبارک بروج

ادامه نوشته

متن عربی سوره مبارک بروج

ادامه نوشته

ترجمه و تفسیر آیه 3سوره مبارک بقره

ترجمه و تفسیر آیه 3سوره مبارک بقره

ادامه نوشته

اهداف سوره بقره (1)

اهداف سوره بقره (۱)

سوره بقره ، طولانی ترین سوره قرآن کریم است؛ چرا که دو جزء و نیم از مجموع قرآن را در بر می گیرد، قرآنی که سراسر آن عبارت از سی جزء می باشد. به همین جهت در دوران گذشته اگر فردی مجموع سوره بقره را به خاطر می سپرد و آنرا حفظ می کرد از دیدگاه مسلمین فردی برجسته و شاخص به شمار می رفت.

این سوره، نخستین سوره ای است که در مدینه نازل گردیده و دارای  286 آیه، و ۶۱۲۱ کلمه است...

ادامه نوشته

ترجمه و تفسیر آیه 2سوره مبارک بقره

ترجمه و تفسیر آیه 2سوره مبارک بقره

ادامه نوشته

ترجمه و تفسیر آیه 1 سوره مبارک بقره

ترجمه و تفسیر آیه 1 سوره مبارک بقره

ادامه نوشته

متن عربی سوره بقره

ادامه نوشته